Soros บอกว่าเรากำลังเผชิญวิกฤตการเงินที่รุนแรงที่สุดนับตั้งแต่ทศวรรษ 1930s วิกฤตนี้ไม่ใช่แค่ “อีกหนึ่งวิกฤต” ในรอบ 25 ปีที่ผ่านมา
แต่เป็นจุดจบของยุคสมัยหนึ่ง — ยุคของการขยายเครดิตอย่างมหาศาลที่อาศัยเงินดอลลาร์เป็นสกุลเงินสำรองของโลก
แนวคิดเก่า ที่ครอบงำระบบการเงินโลกมานาน คือ ทฤษฎีสมดุล (equilibrium) ความเชื่อว่าตลาดการเงินมีแนวโน้มที่จะมุ่งสู่จุดสมดุลโดยธรรมชาติ
ผู้เข้าร่วมตลาดมีข้อมูลสมบูรณ์ และราคาจะสะท้อนมูลค่าที่แท้จริงเสมอ
.

ความเชื่อนี้ (ซึ่ง Soros เรียกว่า market fundamentalism หรือ laissez-faire แบบสมัยใหม่) เป็นพื้นฐานของการปล่อยให้ตลาด “ทำอะไรก็ได้”
และเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้เกิดความยุ่งเหยิงครั้งนี้
แต่ Soros เสนอ paradigm ใหม่ — ทฤษฎี reflexivity (การสะท้อนกลับสองทาง) แล้ว Reflexivity คืออะไร?
มนุษย์เราไม่ได้เป็นผู้สังเกตการณ์ที่เป็นกลาง เรามีสองหน้าที่ที่ทำงานพร้อมกันและรบกวนกัน:

1) Cognitive function — พยายามเข้าใจความจริง
2) Manipulative function — พยายามเปลี่ยนแปลงความจริงให้เป็นไปตามที่ต้องการ

สองสิ่งนี้เชื่อมโยงกันแบบสองทาง (reflexive) ความคิดของเราส่งผลต่อความจริง และความจริงที่เปลี่ยนไปก็ส่งผลย้อนกลับมาที่ความคิดของเรา
ทำให้เกิด ความไม่แน่นอน (indeterminacy) และ fallibility (ความผิดพลาดที่หลีกเลี่ยงไม่ได้) ในสังคมและตลาด
ในตลาดการเงิน ความเชื่อนี้ชัดเจนที่สุด:

ราคาไม่ได้สะท้อน “มูลค่าที่แท้จริง” แต่ราคาและความเชื่อของผู้เข้าร่วมตลาดต่างก็เปลี่ยนแปลงกันและกันไปมา
กระบวนการ Boom-Bust แบบ Reflexive

ทุก bubble ประกอบด้วยสองส่วนที่เสริมกัน:
แนวโน้ม (trend) — เช่น การขยายเครดิต
ความเข้าใจผิด (misconception) — เช่น ความเชื่อว่าตลาดจะสมดุลเสมอ
ตอนแรกมันเสริมกัน (self-reinforcing) ราคาขึ้น → ความเชื่อมั่นเพิ่ม → เครดิตขยายตัวมากขึ้น → ราคาขึ้นอีก
แต่สุดท้ายมันกลายเป็น self-defeating เพราะความจริงถูกบิดเบือนเกินไปจนไม่ยั่งยืน
.
.
Super-Bubble ของปี 2008
วิกฤตบ้าน subprime ที่เราเห็นในปี 2007-2008 ไม่ใช่แค่ bubble ธรรมดา แต่เป็นจุดแตกหักของ super-bubble ที่ยาวนานกว่า 25 ปี
แนวโน้มหลัก: การขยายเครดิตอย่างไม่เคยมีมาก่อน (บ้านราคาพุ่ง, securitization, CDO, CDS, leverage สูงลิ่ว)
ความเข้าใจผิดหลัก: Market fundamentalism — เชื่อว่าตลาดสามารถกำกับตัวเองได้ หน่วยงานกำกับดูแลถอยออกไป และนวัตกรรมการเงินใหม่ ๆ
ถูกมองว่า “ลดความเสี่ยง” ได้ (ซึ่งจริง ๆ แล้วมันแพร่กระจายความเสี่ยงไปยังผู้ที่ไม่เข้าใจ)
วิกฤตก่อน ๆ (1987, 1998, 2000) กลับยิ่งเสริมความเชื่อผิดนี้ให้แข็งแกร่งขึ้น (successful tests) จนกระทั่ง super-bubble นี้ถึงจุดที่ไม่ยั่งยืนอีกต่อไป
.
.
สรุป
ตลาดการเงินไม่ได้มุ่งสู่สมดุลตามธรรมชาติ มันเป็นกระบวนการทางประวัติศาสตร์ที่เต็มไปด้วยความเข้าใจผิดของมนุษย์ ซึ่งมีผลต่อความเป็นจริงอย่างมหาศาล
การยอมรับ fallibility ของเรา และเข้าใจ reflexivity คือกุญแจสำคัญในการสร้างระบบการเงินที่มั่นคงกว่าในอนาคต
ไม่ใช่การปล่อยให้ตลาด “เสรี” อย่างไม่จำกัด หรือพึ่งพาแบบจำลองคณิตศาสตร์ที่สมมติว่าผู้คนมีเหตุผลสมบูรณ์แบบ
นี่คือ paradigm ใหม่ที่ Soros เสนอนี้ — ไม่ใช่แค่สำหรับตลาด แต่สำหรับการเข้าใจสังคมและประวัติศาสตร์ทั้งหมด
ในปี 2026 ตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุดคือ **AI Boom** (หรือที่หลายคนเรียกกันว่า AI Bubble)
ความเชื่อ (perception): ทุกคนเชื่อว่า AI จะเปลี่ยนโลก — มันคือ “น้ำมันใหม่” ของเศรษฐกิจ จะนำไปสู่ AGI (ปัญญาประดิษฐ์ทั่วไป) และกำไรมหาศาล
การกระทำของ Big Tech (Nvidia, Microsoft, Amazon, Google, Meta):
ทุ่มทุน Capex มหาศาลหลายแสนล้านดอลลาร์ สร้าง data center, ซื้อชิป, สร้างโครงสร้างพื้นฐาน
ผลกระทบย้อนกลับ (feedback):
การลงทุนจริงทำให้ AI เก่งขึ้นจริง → ผลประกอบการบริษัทดีขึ้น → ราคาหุ้นพุ่งสูงเป็นประวัติการณ์ → ความเชื่อยิ่งแข็งแกร่งขึ้น → ทุ่มทุนเพิ่มอีก
นี่คือ self-reinforcing loop แบบคลาสสิกของ reflexivity ที่เคยอธิบายไว้ใน super-bubble ของปี 2008 แต่คราวนี้ใหญ่กว่าและเร็วกว่า
มุมมองใหม่ล่าสุด (ข้อมูลปี 2025–2026)
นักวิเคราะห์หลายคน (รวมถึงบทความใน Financial Times เดือนมกราคม 2026) ยก AI Boom ขึ้นมาเป็น “textbook case” ของ reflexivity
เหมือน dot-com bubble ในยุค 90s หรือ housing bubble ปี 2000s แต่คราวนี้มี scale ที่ใหญ่โตและเร็วมาก
กองทุน Soros Fund Management ยังคงใช้หลัก reflexivity นี้ในการลงทุน — เราถือหุ้น AI บางตัวอยู่ (เช่น Broadcom, Tesla และอื่น ๆ) เพราะเราเห็นโอกาสใน loop นี้
แต่เราก็รู้ดีว่าวงจรนี้ **สุดท้ายจะกลายเป็น self-defeating**
เมื่อความจริงถูกบิดเบือนเกินไป (over-investment, ต้นทุนพุ่ง, inflation จากพลังงานและโครงสร้างพื้นฐาน, หรือเมื่อความคาดหวังสูงเกินกว่าที่เทคโนโลยีจะส่งมอบได้จริง)
เชื่อมโยงกับ Macro Events เดือน May 2026
ข้อมูลที่ตลาดกำลังจับตาอยู่ (NFP, CPI, PPI) ล้วนถูก reflexivity ครอบงำทั้งสิ้น:
ความเชื่อว่า “AI จะทำให้ productivity พุ่ง” → ช่วยให้ Fed คาดหวัง soft landing → bond yield ต่ำ → หุ้น AI พุ่ง
แต่ถ้า CPI ยัง sticky เพราะต้นทุน Capex AI สูง → Fed อาจ hawkish ขึ้น → loop เริ่มสั่นคลอน
นี่คือสิ่งที่ market fundamentalism (ความเชื่อเก่า) ไม่เคยคาดคิด —
ตลาดไม่ได้มุ่งสู่ equilibrium แต่เป็นกระบวนการทางประวัติศาสตร์ที่เต็มไปด้วยความเข้าใจผิด (fallibility) ของมนุษย์

สรุป:
Reflexivity ไม่ใช่แค่ทฤษฎีเก่า มันคือ “human uncertainty principle” ที่อธิบายโลกจริงได้ดีที่สุดในยุคนี้ ไม่ว่าจะเป็น AI boom, geopolitics,
หรือนโยบายการเงินของ Fed ทุกอย่างล้วนเป็น feedback loop ที่ผู้เข้าร่วมในตลาดล้วนสร้างขึ้นเอง 🚀
ใครอ่านมาถึงตรงนี้เก่งมาก

Cr. FB Khun Taranat Chokkemaporn